Głównym zadaniem, jakie musi spełnić grawitacyjny system odprowadzania dymu i ciepła, jest szybkie i niezawodne otwarcie przegród dachowych w momencie wykrycia zagrożenia. Aby klapy dymowe zadziałały bezbłędnie podczas pożaru, kluczowy jest odpowiednio dobrany napęd oraz system sterowania.

W projektowaniu obiektów przemysłowych i magazynowych najczęściej stosuje się dwa rozwiązania: sterowanie pneumatyczne oraz napędy elektryczne. Wybór konkretnej technologii wpływa nie tylko na koszt inwestycji, ale również na funkcjonalność użytkową budynku – m.in. możliwość wykorzystania klap do codziennej wentylacji. Poniżej przedstawiamy szczegółowe porównanie obu systemów pod kątem technicznym i wykonawczym.

Sterowanie pneumatyczne – niezawodność w dużych obiektach

W przypadku hal o dużej powierzchni dachu niezwykle popularne jest sterowanie pneumatyczne. W tym układzie klapa dymowa z napędem pneumatycznym wykorzystuje sprężone powietrze lub dwutlenek węgla (CO2) jako czynnik roboczy.

Wyzwalanie systemu może odbywać się automatycznie poprzez pęknięcie termobezpiecznika alkoholowego i skrzynki sterowniczej wyposażonej w nabój CO2. Pod wpływem wysokiej temperatury termobezpiecznik ulega zniszczeniu, iglica przebija nabój z gazem, a sprężony CO2 trafia poprzez miedziane lub stalowe ciągi instalacji pneumatycznej bezpośrednio do siłownika.

Pneumatyczne systemy sterowania klapami dymowymi dzielą się na dwa podstawowe warianty:

• System tylko otwieranie: Stosowany głównie tam, gdzie priorytetem jest czysta funkcja PPOŻ. Po zadziałaniu gazu siłownik otwiera skrzydło klapy. Ponowne zamknięcie klap wymaga wówczas ingerencji serwisu lub wymiany elementów wyzwalających i ręcznego spuszczenia gazu ze złącza.
• System otwieranie/zamykanie: Wyposażony w podwójne przewody pneumatyczne, pozwalający na zdalny reset i zamykanie klap z poziomu skrzynki sterowniczej bez konieczności wychodzenia na dach.

Układ pneumatyczny ceniony jest za ogromną siłę otwarcia oraz całkowitą niezależność od zewnętrznego zasilania prądem elektrycznym.

System elektryczny – funkcja wentylacji i precyzja sterowania

Drugim powszechnie stosowanym rozwiązaniem są elektryczne systemy sterowania klapami dymowymi. W tym przypadku elementem wykonawczym jest siłownik elektryczny (najczęściej wrzecionowy lub łańcuchowy zasilany napięciem bezpiecznym 24V DC), a sercem instalacji – mikrokontrolerowa centrala oddymiania wyposażona w akumulatory awaryjne.

Główną zaletą instalacji elektrycznej jest jej uniwersalność. Klapa sterowana elektrycznie bez problemu realizuje funkcją wentylacji doświetlanego pomieszczenia. Wystarczy podłączyć system z urządzeniami automatyki pogodowej (czujnik deszczu i wiatru). W przypadku zagrożenia związanego z warunkami atmosferycznymi (np. gwałtowny opad deszczu), automatyki pogodowej wysyła sygnał do centrali, która automatycznie wymusza zamknięcie uchylonych do wentylacji skrzydeł, zapobiegając zalaniu hali.

Elektryczne oddymianie automatyczne doskonale integruje się z nadrzędnym Systemem Sygnalizacji Pożarowej (SSP/SAP), pozwalając na płynne realizowanie złożonych scenariuszy pożarowych.

Porównanie systemów: kiedy wybrać pneumatykę, a kiedy elektrykę?

Ostateczny wybór technologii powinien wynikać z analizy funkcji, jakie ma pełnić obiekt, oraz budżetu inwestycji.

Cecha / Parametr	Sterowanie pneumatyczne	Sterowanie elektryczne (24V)
Główne zastosowanie	Duże hale magazynowe i produkcyjne	Obiekty użyteczności publicznej, klatki schodowe, mniejsze hale
Niezależność zasilania	Bardzo wysoka (aktywacja z naboju CO2)	Zależna od sprawności akumulatorów w centrali
Przewietrzanie (wentylacja)	Wymaga dodatkowej instalacji sprężonego powietrza	Standardowa opcja (sterowanie przyciskiem/automatyką)
Integracja z SSP	Poprzez elektrozawór w skrzynce sterowniczej	Bezpośrednio przez sygnał bezpotencjałowy
Konserwacja	Wymóg kontroli szczelności przewodów i wagi naboi	Testy pojemności akumulatorów i stanu siłowników

Planując projekt i montaż, należy pamiętać, że wszystkie klapy dymowe oraz komponenty sterujące muszą posiadać odpowiednie certyfikaty. Kluczowym dokumentem określającym rygorystyczne wymagania dla tych urządzeń jest norma PN-EN 12101-2. Aby instalacja działała bezawaryjnie przez lata, inwestor powinien wybrać sprawdzony producent i skonsultować wymagania dla systemów oddymiania na etapie tworzenia koncepcji PPOŻ.

Konserwacja, serwis i bezpieczeństwo eksploatacji

Samo zamontowanie urządzeń nie kończy obowiązków zarządcy obiektu. Konserwacja i regularny serwis to podstawowe wymogi prawa budowlanego. Podczas corocznego przeglądu sprawdzany jest stan skrzynki sterowniczej, drożność i szczelność przewodów, a także mechanizmy ręcznego wyzwalania.

Warto pamiętać, że obsługa systemu musi być bezpieczna dla personelu. Próby wyzwalania klap z poziomu dachu czy ręcznie z poziomu dachu powinny być przeprowadzane wyłącznie przez przeszkolony serwis, ponieważ niekontrolowane gwałtowne otwarcie ciężkiego skrzydła pneumatycznego może stwarzać zagrożenie. Wszystkie elementy wyzwalające sprężony gaz muszą być sprawne, aby w razie kryzysu dym został sprawnie usunięty, a ewakuacja przebiegła bez przeszkód.

Podsumowanie – dopasuj system sterowania do specyfiki obiektu

Zarówno pneumatyczne, jak i elektryczne systemy sterowania klapami dymowymi mają swoje niezaprzeczalne atuty. W wielkich halach przemysłowych, gdzie liczy się niezawodna siła i brak konieczności ciągnięcia kilometrów grubych kabli elektrycznych, najlepiej sprawdza się instalacji pneumatycznej. Z kolei w obiektach, w których priorytetem jest codzienna wentylacja i integracja z rozbudowanym systemem budynkowym, przewagę zyskuje napęd elektryczny.

Szukając niezawodnych rozwiązań dopasowanych do konkretnego projektu, warto zaufać doświadczonym specjalistom z branży PPOŻ. Kompleksową obsługę, doradztwo techniczne oraz certyfikowane klapy dymowe z certyfikatem CNBOP od DWD BauTech znajdziesz w ofercie firmy, która od lat dostarcza profesjonalne systemy ochrony przeciwpożarowej dla budownictwa komercyjnego i przemysłowego.