Ochrona przeciwpożarowa budynków komercyjnych i przemysłowych wymaga spójnego współdziałania wielu instalacji technicznych. Kluczowym elementem zapewniającym bezpieczeństwo ludzi oraz mienia w obiekcie jest sprawny system oddymiania. Jego nadrzędną rolą jest szybkie wykrycie zagrożenia oraz bezawaryjne odprowadzenie dymu, gorących gazów i ciepła z przestrzeni objętej pożarem.

Współczesne standardy projektowe nakładają obowiązek tworzenia zintegrowanych układów automatyki. Połączenie urządzeń wykonawczych, takich jak klapy oddymiające, z nadrzędnymi systemami zarządzania obiektem (BMS) oraz Systemem Sygnalizacji Pożarowej (SSP/SAP) gwarantuje sprawne zarządzanie sytuacją kryzysową i umożliwia prowadzenie bezpanikowej ewakuacji.

Rola i działanie systemów oddymiania w budynkach przemysłowych i użyteczności publicznej

W przypadku wybuchu pożaru to nie sam ogień, lecz powstający gęsty dym i toksyczne gazy stanowią największe zagrożenie dla życia ludzkiego. Zabezpieczenie dróg ewakuacyjnych przed zadymieniem pozwala na bezpieczną ucieczkę z obiektu oraz ułatwia prowadzenie akcji gaśniczej przez jednostki ratowniczo-gaśnicze.

W budownictwie wielkogabarytowym oraz na klatkach schodowych budynków mieszkalnych najczęściej stosuje się oddymianie grawitacyjne. Klasyczne oddymianie grawitacyjne wykorzystuje zjawisko konwekcji – gorący dym i gazy pożarowe, mając mniejszą gęstość od otaczającego powietrza, unoszą się do góry pod strop. Tam po odebraniu sygnału sterującego następuje automatyczne otwarcie klap umieszczonych w dachu, co stwarza swobodną drogę dla odprowadzenia dymu na zewnątrz.

Aby skuteczność systemu oddymiania była pełna, grawitacyjne usuwanie dymu musi współgrać z napowietrzaniem. Dopływ świeżego powietrza z niższych kondygnacji stwarza ciśnienie kompensacyjne, wypychając dym i ciepło ponad dach i pozostawiając dolną strefę budynku wolną od gazów pożarowych.

Integracja systemów oddymiania z BMS oraz SSP/SAP – automatyka i scenariusz pożarowy

Nowoczesny budynek biurowy, magazynowy czy handlowy korzysta z wielu rozproszonych technologii. Integracja systemów oddymiania z BMS (Building Management System) oraz systemem SSP (System Sygnalizacji Pożaru, zwany też SAP) pozwala na centralizację sterowania w jednym punkcie dowodzenia.

W momencie pojawienia się zagrożenia pożarowego cała automatyka działa według ściśle określonego algorytmu:

1. Detekcja pożaru: Optyczne czujki dymu lub liniowe czujki ciepła wchodzące w skład systemu sygnalizacji pożaru wykrywają zadymienie i przesyłają sygnał alarmowy do centrali SSP.
2. Przekazanie sygnału wyzwalającego: Centrala SSP weryfikuje alarm i wysyła bezpotencjałowy sygnał do centrali oddymiania oraz do nadrzędnego systemu BMS (building management system).
3. Reakcja urządzeń wykonawczych: Centrala oddymiania podaje napięcie na siłownik elektryczny 24V lub aktywuje zawór elektromagnetyczny w instalacji pneumatycznej, wymuszając otwarcie klapy dachowej.
4. Zarządzanie infrastrukturą (BMS): Building management system równolegle sprowadza dźwigi osobowe na kondygnację ewakuacyjną, wyłącza wentylację bytową (aby nie podsycać ognia), zamyka grodzie przeciwpożarowe i odblokowuje kontrolę dostępu na drogi ewakuacyjne.

Dzięki temu integracja ssp z automatyką budynkową skraca czas reakcji urządzeń PPOŻ z minut do ułamków sekund. Projektując takie układy, należy bezwzględnie weryfikować rygorystyczne wymagania dla systemów oddymiania, by zapewnić pełną zgodność instalacji z wytycznymi technicznymi.

Centrale sterowania 24V i zintegrowane klapy dymowe na dachu – niezawodność i montaż klap

Kluczowym elementem odpowiadającym za niezawodną pracę urządzeń odprowadzających dym i gorące gazy są centrale sterujące wyposażone w zasilanie rezerwowe. W przypadku zaniku napięcia sieciowego w budynku, centrala oddymiania podtrzymuje pracę układu z akumulatorów przez minimum 72 godziny.

Współczesne klapy dymowe montowane na dachu pełnią często funkcje dwufunkcyjne:

• Funkcja PPOŻ: Podstawowe zadanie alarmowe polegające na natychmiastowym otwarciu skrzydła w razie pożaru.
• Funkcja wentylacyjna: Codzienna wentylacja hal i klatek schodowych realizowana poprzez uchylanie skrzydła klapy przy użyciu przycisków przewietrzania lub automatyki pogodowej.

+-----------------------------------------------------------------+
|                    SYGNAŁ Z CZUJKI (SSP / SAP)                  |
+-----------------------------------------------------------------+
                                 |
                                 v
+-----------------------------------------------------------------+
|                  CENTRALA STEROWANIA ODDYMIANIEM                |
|               (zasilanie podstawowe + akumulatory 24V)          |
+-----------------------------------------------------------------+
           |                                             |
           v                                             v
+-----------------------+                   +---------------------+
| SIŁOWNIKI W KLAPACH   |                   | INTEGRACJA Z BMS    |
| (Otwarcie przegrody)  |                   | (Raport o stanie)   |
+-----------------------+                   +---------------------+

Zarówno sam produkt, jak i montaż klap muszą zapewniać najwyższy poziom szczelności i izolacyjności termicznej. W obiektach przemysłowych precyzyjny montaż klap dymowych decyduje o braku mostków cieplnych oraz o bezawaryjnym otwarciu skrzydła nawet pod obciążeniem śniegiem czy wiatrem. Wybierając sprawdzone klapy dymowe z certyfikatem CNBOP, inwestor zyskuje pewność, że urządzenia przeszły rygorystyczne testy laboratoryjne i zadziałają bezbłędnie w warunkach kryzysowych.

Obowiązki zarządcy: przegląd techniczny i konserwacja systemów oddymiania zgodnie z normami

Zgodnie z obowiązującym prawem budowlanym oraz Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, na zarządcy lub właścicielu obiektu spoczywa pełna odpowiedzialność za sprawność urządzeń PPOŻ.

Konserwacja systemów oddymiania musi być wykonywana regularnie, nie rzadziej niż raz w roku, chyba że producent urządzeń zaleca częstsze kontrole. Rutynowy przegląd techniczny obejmuje m.in.:

• Testowe uruchomienie klapy z poziomu centrali oraz przycisku RPO,
• Kontrolę stanu naładowania i pojemności akumulatorów 24V,
• Sprawdzenie ciągłości linii sygnałowych łączących system oddymiania z SSP i BMS,
• Weryfikację stanu uszczelek, zawiasów oraz siłowników wyzwalających.

Każdy zarządca nieruchomości powinien pamiętać, że brak aktualnych protokołów przeglądowych może być podstawą do nałożenia kar przez Państwową Straż Pożarną oraz odmowy wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela w przypadku wystąpienia szkody pożarowej.

Podsumowanie – postaw na zintegrowane bezpieczeństwo pożarowe

Sprawny, właściwie zaprojektowany system oddymiania zintegrowany z nadrzędnymi strukturami BMS i SSP stanowi jeden z najważniejszych filarów bezpieczeństwa przeciwpożarowego w obiekcie. Synergia automatyki sygnalizacyjnej i niezawodnych urządzeń wykonawczych pozwala ograniczyć rozprzestrzenianie się ognia oraz gwarantuje bezpieczne warunki ucieczki z budynku.

Planując inwestycję, modernizację lub dobór urządzeń doświetlająco-oddymiających, należy współpracować z doświadczonymi dostawcami. Profesjonalne doradztwo techniczne oraz certyfikowaną ofertę na klapy oddymiające od DWD BauTech znajdziesz u partnerów technologicznych, którzy oferują wsparcie na każdym etapie – od koncepcji projektowej, przez dobór urządzeń, aż po serwis eksploatacyjny.